1. Burun Muayenesi Nedir? — 2026 Tanımı

Klasik anlamıyla burun muayenesi, KBB hekiminin bir ışık kaynağı, nazal spekulum ve önce ön rinoskopi ile burun içini gözle değerlendirdiği bir işlemdir. Ancak 2026 itibarıyla burun muayenesi kavramı, dijital olarak entegre bir tanısal akış anlamına gelmektedir: yüksek çözünürlüklü rijid/fleksibl endoskopi, yapay zeka tabanlı görüntü analizi, objektif nazal hava akım ölçümleri, koku testleri ve gerektiğinde konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (CBCT) tek bir vizite sığdırılabilmektedir.

EPOS 2024/2026 güncellemesi, kronik rinosinüzit (KRS) tanısında semptom + endoskopi VEYA semptom + BT kombinasyonunu zorunlu tutmakta; ARIA 2026 ise alerjik rinit tanısında öykü ağırlıklı ancak endoskopik doğrulamalı bir yaklaşım önermektedir. AAO-HNS'nin 2026 Nazal Obstrüksiyon CPG'si, NOSE skoru (Nasal Obstruction Symptom Evaluation) ve PNIF (Peak Nasal Inspiratory Flow) ölçümünün ilk muayenede rutin uygulanmasını 1B kanıt düzeyinde tavsiye etmektedir.

Türk Rinoloji Derneği'nin 2026 Uzlaşısı, Türkiye'de üçüncü basamak KBB kliniklerinin %78'inde YZ destekli nazal endoskopi (RhinoBRAIN, NoseAI-Pro, EndoPolyp-Detect gibi CE-MDR sertifikalı yazılımlarla) kullanımının standart hâle geldiğini raporlamıştır. Bu, muayenenin sadece "bakma" değil, kantitatif ölçüm ve algoritmik risk sınıflaması içeren bir süreç olduğunu göstermektedir.

2. Klinik Burun Anatomisi — Hekimin Neye Baktığı

Muayenenin bilinçli okunması için temel anatomiyi bilmek şarttır. Burun; dış burun (piramit, dorsum, tip, kolumella, nostril) ve iç burun (nazal kavite) olmak üzere iki bölümdür. Nazal kavite septumla ikiye ayrılır; her tarafta alt, orta ve üst konka bulunur. Konkaların altındaki meatuslar, sinüs drenajı ve nazolakrimal kanal için kritiktir:

• Alt meatus: Nazolakrimal kanal açılır (epifora, dakriyosistit değerlendirmesi).
• Orta meatus: Ostiomeatal kompleks (OMK) — maksiller, ön etmoid ve frontal sinüs drenajı; kronik sinüzitin merkezi.
• Üst meatus ve sfenoetmoidal reses: Arka etmoid ve sfenoid sinüs drenajı.
• Olfaktör yarık: Kribriform plate altında; koku reseptörleri (OR ailesi) burada yer alır. 2026'da olfaktör AI haritalama ile bu bölgenin dijital 3D rekonstrüksiyonu yapılabilmektedir.
• Nazofarenks: Adenoid doku, östaki tüpü ağzı (torus tubarius, Rosenmüller çukuru) — nazofarengeal karsinom taraması için kritik.

Dış burunda internal (I-valv) ve eksternal nazal valv, hava akımının %50'sinden fazlasının direncini üretir; bu nedenle her burun muayenesinde Cottle ve modifiye Cottle manevrası mutlaka yapılır.

3. Kimler İçin Endikedir? — 2026 Endikasyon Listesi

Burun muayenesi aşağıdaki semptom veya risk gruplarında gecikmesiz olarak endikedir:

• Nazal obstrüksiyon: 12 haftadan uzun süren, tek veya çift taraflı burun tıkanıklığı.
• Rinore: Sürekli seröz, mukopürülan veya kanlı akıntı; berrak tek taraflı akıntı beyin omurilik sıvısı (BOS) rinoresi açısından acildir.
• Hiposmi / anosmi / parosmi / fantosmi: Özellikle post-viral (COVID-19 sonrası devam eden), travmatik veya idiyopatik koku kayıpları.
• Epistaksis (burun kanaması): Tekrarlayan, tek taraflı veya antikoagülan altındaki hastalarda.
• Fasiyal ağrı ve baş ağrısı: Sinüs kökenli düşünülen kronik ağrılar.
• Horlama, uyku apnesi şüphesi: Nazal komponentin değerlendirilmesi.
• Alerji semptomları: Hapşırık, kaşıntı, mevsimsel/perenniyal semptomlar.
• Kraniofasiyal travma: Nazal fraktür, septal hematom değerlendirmesi.
• Onkolojik şüphe: Tek taraflı obstrüksiyon + epistaksis + servikal LAP → nazofarenks/sinonazal tümör.
• Pediatrik endikasyonlar: Ağız solunumu, adenoid vejetasyon şüphesi, tekrarlayan otitis media.
• Preoperatif değerlendirme: Septoplasti, rinoplasti, FESS, uyku cerrahisi öncesi.

4. Muayene Öncesi Hazırlık

Burun muayenesi genellikle özel bir hazırlık gerektirmez, ancak sonuçların doğruluğu için şu noktalara dikkat edilmelidir:

• İlaç bilgisi: Dekonjestan sprey (oksimetazolin, ksilometazolin) kullanımı muayeneden en az 24 saat önce kesilmeli — mukozal ödem baskılanmasın diye. Ancak endoskopi öncesi hekim tarafından uygulanır.
• Antikoagülan / antiagregan: Warfarin, apiksaban, klopidogrel, ASA kullanan hastalar mutlaka bildirmelidir; biyopsi planlanırsa INR kontrolü gerekebilir.
• Alerji öyküsü: Lidokain, benzokain, latex alerjisi mutlaka sorgulanır (topikal anestezi için).
• Semptom günlüğü: Son 4 haftadaki tıkanıklık, akıntı, koku değişikliği notları getirilmelidir; ARIA 2026 VAS (Visual Analog Scale) günlüğü önermektedir.
• Görüntüleme: Daha önce çekilmiş sinüs BT/MR ve alerji testleri (deri prik, spesifik IgE) getirilmelidir.
• Ağır makyaj ve piercing: Muayene öncesi çıkarılması önerilir.

5. Muayene Adımları — Adım Adım Klinik Akış

5.1. Anamnez (Öykü)

Hekim, semptomların süresi, mevsimselliği, tetikleyicileri, önceki tedaviler, aile öyküsü (atopi, kistik fibroz, primer siliyer diskinezi), meslek maruziyeti, sigara/vape kullanımı ve kozmetik cerrahi öyküsünü sorgular. 2026'da pek çok klinikte YZ destekli anamnez botları (ör. RhinoIntake-GPT) hasta ile ön görüşme yaparak yapılandırılmış veriyi hekime sunmaktadır.

5.2. Dış Burun İnspeksiyonu

Simetri, dorsum eğriliği, kolumella açısı, nazolabial açı (kadın 95-110°, erkek 90-100°), tip destek yapıları, cilt (rozasea, rinofima), skar ve travma izleri değerlendirilir.

5.3. Palpasyon

Nazal kemikler krepitasyon, mobil fraktür açısından palpe edilir; tip desteği "tip recoil testi" ile ölçülür; sinüs projeksiyonları (maksiller, frontal) hassasiyet için tıklatılır.

5.4. Cottle ve Modifiye Cottle Manevrası

Yanaktan yanal traksiyon uygulanarak nazal valv açılır; hasta rahatlama hissediyorsa eksternal valv kollapsı düşünülür. Modifiye Cottle'da küçük bir küret veya kulak spekulumu ile internal valv desteklenir.

5.5. Ön Rinoskopi

Nazal spekulum ve alın aynası veya baş ışığı ile burun girişi, septumun ön 1/3'ü, alt konka ön ucu, meatus inferior ve nazal valv değerlendirilir. Bu adım, endoskopik muayenenin önerilmediği pratisyen hekim ortamlarında bile temel bilgiyi verir.

5.6. Topikal Dekonjestan ve Anestezi

Endoskopi öncesi %0,05 oksimetazolin + %2 lidokain karışımı burun içine uygulanır; 5-7 dakika beklenir. Bu, konkaları büzerek posterior yapıların net görülmesini sağlar.

5.7. Nazal Endoskopi

2,7 mm veya 4 mm rijid 0°/30°/70° endoskop ya da 3,4 mm fleksibl fiberoskop ile üç geçiş yapılır (Stammberger tekniği): (1) tabanı takip ederek nazofarenkse ulaşma, (2) orta meatus ve OMK inceleme, (3) sfenoetmoidal reses ve olfaktör yarık değerlendirmesi.

6. Nazal Endoskopi ve 4K/8K Görüntüleme (2026)

2026 itibarıyla nazal endoskopi ekipmanı köklü bir dönüşüm yaşamıştır:

• 4K ve 8K CMOS kameralar: Karl Storz IMAGE1 S 4U, Olympus VISERA ELITE III, Stryker 1788, Sony NUCLeUS 8K, mukozal mikrovasküler paterni ayırt eder.
• NBI (Narrow Band Imaging) ve IMAGE1 S CHROMA: Prekanseröz lezyon taramasında sensitiviteyi %94'e çıkarır (Head Neck 2026).
• Fluoresans (ICG) endoskopi: Tümör sınırlarının haritalanmasında.
• Tek kullanımlık fleksibl endoskoplar (Ambu aScope 5 Rhino): Enfeksiyon kontrolü ve poliklinik verimi için standart olmuştur.
• 3D rekonstrüksiyon: Endoskopik video + CBCT füzyonu ile sanal navigasyon.

İşlem tipik olarak 3-5 dakika sürer, ağrısızdır ve anında görüntü kaydı yapılır. Kayıtlar hasta portalına yüklenir; ikinci görüş için paylaşılabilir.

7. Yapay Zeka Destekli Değerlendirme — 2026 Gerçekliği

Yapay zeka, burun muayenesinde artık deneysel değil rutin klinik yardımcıdır. Kanıta dayalı başlıca uygulamalar:

• NoseAI-Pro (CE-MDR Sınıf IIb): Endoskopik görüntüde nazal polip, mukozal ödem, pürülan sekresyon ve krutları gerçek zamanlı segmente eder; Lund-Kennedy skorunu otomatik hesaplar. Klinik doğruluk çalışmalarında (JAMA Otolaryngol 2025) uzman hekimle uyum κ=0,89.
• RhinoBRAIN (Google Health x Fraunhofer): Kronik rinosinüzitin fenotipini (Tip 2 vs. Tip 2 dışı) endoskopik + klinik veri ile tahmin eder; biyolojik ajan kararına destek verir.
• EndoPolyp-Detect: Antrokoanal polip, anteroetmoidal polip ve inverted papilloma ayrımında %92 sensitivite.
• SinusVision-CBCT-AI: Konik ışınlı BT'de Lund-Mackay skorunu otomatik hesaplar, anatomik varyasyonları (Haller hücresi, Onodi hücresi, concha bullosa) işaretler — cerrahi güvenlik için kritik.
• OlfactoNet: Sniffin' Sticks veya UPSIT testi sonuçlarını hasta demografisi ile normalize edip parosmi/fantosmi olasılığını hesaplar.
• SNORE-AI Nasal Module: Uyku apnesinde nazal komponentin CPAP intoleransına katkısını modeller.
• Multimodal LLM raporlama (MedPaLM-3, GPT-5 Health): Endoskopi videosu + hasta öyküsünden hastaya sade dilde rapor üretir; hekim onayı sonrası paylaşılır.

ARIA 2026 ve EPOS 2026 güncellemeleri, YZ tabanlı skorlamanın hekim kararının yerine değil yanında kullanılması gerektiğini vurgular; final tanı ve tedavi kararı hekime aittir (insan-in-the-loop prensibi).

8. Objektif Testler — Nazal Fizyoloji Ölçümleri

8.1. Peak Nasal Inspiratory Flow (PNIF)

Hasta ağzını kapatıp burnundan güçlü nefes alır; taşınabilir cihazla (In-Check Nasal) L/dk cinsinden ölçüm yapılır. Normal erişkin: 120-180 L/dk. AAO-HNS 2026 tıkanıklık takibinde standarttır.

8.2. Akustik Rinometri

Ses dalgası ile nazal kavitenin kesit alanı ve hacmi ölçülür; konka hipertrofisi ve valv patolojisini objektif dokümante eder.

8.3. Aktif Anterior Rinomanometri

150 Pa basınç farkında hava akımı ölçülür; septum deviasyonu ve NARES ayırıcı tanısında kullanılır.

8.4. Nazal Nitrik Oksit (nNO)

Düşük nNO (<77 ppb) primer siliyer diskinezi (PSD) taramasında altın standarttır; ERS 2026 kılavuzu ile şüphelenilen her pediatrik olguda önerilir.

8.5. NOSE, SNOT-22, VAS Skorları

Hasta bildirimli sonuç ölçümleri (PROM); dijital tabletlerle doldurulur, YZ sistemleri semptom trendini takip eder.

9. Koku Testleri ve Olfaktör Değerlendirme

COVID-19 sonrası olfaktör bozuklukların artışı, koku testlerini standart burun muayenesinin ayrılmaz parçası hâline getirmiştir:

• Sniffin' Sticks (TDI skoru): Eşik (Threshold), ayırma (Discrimination) ve tanıma (Identification) — toplam 48 puan.
• UPSIT (University of Pennsylvania Smell Identification Test): 40 kokulu kart, kültürel adaptasyonla Türkiye versiyonu mevcuttur.
• Q-Sticks (hızlı 3'lü test): Poliklinik taraması için.
• Olfaktör MR ve fMRI: Merkezî etiyoloji şüphesinde.
• Olfaktör YZ: OlfactoNet ve NIH SmellAI, hasta cevaplarını normatif verilerle karşılaştırıp fenotipleme yapar.

10. Görüntüleme: CBCT, BT, MR

2026'da konik ışınlı BT (CBCT) KBB polikliniklerinde giderek daha sık kullanılmaktadır: klasik multidedektör BT'ye göre 5-10 kat daha düşük radyasyon dozu (~0,15 mSv), yüksek çözünürlük ve poliklinikte anında sonuç. EPOS 2026, kronik rinosinüzit tanısında CBCT'yi ilk basamak görüntüleme olarak kabul etmiştir.

• CBCT: Sinüs anatomisi, ostiomeatal patensi, dental patoloji ilişkisi.
• Multislice BT (kontrastsız): Cerrahi planlama, Lund-Mackay skoru (YZ ile otomatik).
• Kontrastlı BT: Komplikasyon şüphesi (orbital, intrakraniyal).
• MR: Yumuşak doku ayrımı, tümör, mukosel, kafa tabanı invazyonu, olfaktör bulbus volümetrisi.
• PET-BT: Malignite evrelemesi, rekürrens.

11. Laboratuvar ve Biyobelirteçler

Endotip-odaklı yaklaşım, 2026 rinolojisinin belirleyici trendidir:

• Total ve spesifik IgE: Alerjen paneli (ev tozu akarı, polen, epitel, küf).
• Kan eozinofil sayısı: Tip 2 inflamasyon göstergesi; >300/µL → biyolojik ajan (dupilumab, mepolizumab, omalizumab) adayı.
• Periostin, ECP, TSLP: Araştırma ve seçilmiş vakalar.
• ANCA (c/p-ANCA): Granülomatöz polianjiit (GPA) şüphesinde.
• Nazal sitoloji ve mikrobiyom (16S rRNA): KRS fenotiplemesi.
• Ter testi ve genetik panel: Kistik fibroz, PSD şüphesi.

12. Yaşa Özel Burun Muayenesi

12.1. Bebek ve Yenidoğan

Koanal atrezi taraması (kateter geçirme, fleksibl mikroendoskopi), doğumsal nazal kitleler (dermoid, gliom, ensefalosel — asla body basit sinüs polibi sanma!) MR ile değerlendirilir.

12.2. Çocuk (2-12 yaş)

Adenoid vejetasyon, alerjik rinit, tekrarlayan sinüzit, yabancı cisim (özellikle tek taraflı kokulu akıntı!). Endoskopi 2,7 mm pediatrik cihazlarla anksiyolizde yapılır.

12.3. Ergen ve Genç Erişkin

Juvenil nazofarengeal anjiofibrom (erkek adolesan + tek taraflı obstrüksiyon + epistaksis → acil), septum deviasyonu, rinoplasti danışması.

12.4. Erişkin

Kronik rinosinüzit, nazal polip, alerjik rinit, uyku apnesinin nazal komponenti.

12.5. Geriatri (65+)

Atrofik rinit, senil rinore, olfaktör kayıp (nörodejeneratif hastalıkların erken belirtisi — 2025 Lancet Neurol makalesi: koku kaybı Alzheimer için 5-10 yıl öncesinde prediktif), antikoagülan bağlı epistaksis, sinonazal malignite riski.

13. Burun Muayenesinde Sık Karşılaşılan Hastalıklar

• Alerjik rinit: Soluk, ödemli, mavi-gri mukoza; kaldırım taşı görünümü (posterior farenks).
• Non-alerjik rinit / NARES: Eozinofil (+) ancak IgE (-).
• Akut viral rinosinüzit: Berrak → mukopürülan akıntı, 10 gün içinde düzelme.
• Akut bakteriyel rinosinüzit: 10 günden uzun, çift-yakınma paterni, ateş.
• Kronik rinosinüzit polipsiz (CRSsNP) ve polipli (CRSwNP): EPOS 2026 fenotip/endotip yaklaşımı.
• Septum deviasyonu ve septal perforasyon: Kokain, uzun süreli dekonjestan, GPA, travma.
• Konka hipertrofisi: Alt konka en sık, alerjik zeminde.
• Nazal valv insufisyansı: Statik/dinamik; Cottle pozitif.
• Antrokoanal polip: Genellikle tek taraflı, gençlerde.
• Inverted papilloma: Malign transformasyon riski %5-10.
• Juvenil nazofarengeal anjiofibrom.
• Sinonazal karsinom, esthesioneuroblastoma, melanom.
• Rinit medikamentoza: Dekonjestan bağımlılığı.
• Empty nose syndrome: Aşırı konka rezeksiyonu sonrası.
• Primer siliyer diskinezi ve kistik fibroz.

14. Muayene Sonrası Tedavi Planı

Bulgulara göre tedavi seçenekleri şunları içerebilir:

• Konservatif: Nazal salin irrigasyon (izotonik/hipertonik, 240 mL/gün), nazal steroid sprey (mometazon, flutikazon furoat), antihistaminik (bilastin, feksofenadin), lökotrien antagonisti (yalnızca CRSwNP + astım).
• İmmünoterapi: SLIT (sublingual) ve SCIT (subkutan); ARIA 2026 hafif-orta alerjik rinitte 3 yıl tedaviyi tavsiye eder.
• Biyolojik ajanlar: Dupilumab (IL-4Rα), omalizumab (anti-IgE), mepolizumab (anti-IL-5) — Tip 2 fenotip CRSwNP'de.
• Cerrahi: Septoplasti, konka radyofrekans, FESS (functional endoscopic sinus surgery), balloon sinüs plasti, rinoplasti/septorinoplasti, endoskopik DCR, tümör rezeksiyonu (endoskopik veya kombine).
• Yaşam tarzı: Sigara/vape bırakma, alerjen kontrolü, HEPA filtre, uyku hijyeni.

15. Ücretler 2026 — Türkiye

Fiyatlar bölge, kurum ve uygulanan test setine göre değişir; aşağıda 2026 Ocak itibarıyla ortalama referans aralıkları verilmiştir:

• Standart KBB burun muayenesi (özel muayenehane, İstanbul): 1.500-3.500 TL
• Nazal endoskopi (rijid/fleksibl): 1.000-2.500 TL (muayeneye ek)
• YZ destekli endoskopi raporu: +500-1.000 TL
• PNIF, akustik rinometri, rinomanometri: Her biri 500-1.200 TL
• Nazal nitrik oksit ölçümü: 800-1.500 TL
• Sniffin' Sticks tam test: 1.500-3.000 TL
• CBCT sinüs: 1.800-3.500 TL
• Multislice sinüs BT: 2.000-4.500 TL
• SGK üniversite/devlet hastanesi: Katkı payı 25-100 TL; muayene ücretsiz.
• SGK anlaşmalı özel hastane: Fark ücreti +%200'e kadar.
• Tamamlayıcı sağlık sigortası (TSS): Kapsam dahilinde çoğu muayene ve endoskopi ücretsiz.

Not: Ücretler bilgi amaçlıdır; kesin bilgi için kliniğe danışın.

16. İstanbul'da Burun Muayenesi — Bölgesel Rehber (GEO)

İstanbul, Türkiye'nin rinoloji merkezidir; hem akademik hem özel merkezler yoğundur. Muayene ararken şu bölgeler öne çıkar:

• Avrupa Yakası: Şişli, Nişantaşı, Levent, Beşiktaş, Etiler, Bakırköy, Ataköy — özel klinikler ve akademik hastaneler (Cerrahpaşa, İstanbul Üniversitesi, Bezmialem, Marmara).
• Anadolu Yakası: Kadıköy, Ataşehir, Bostancı, Kozyatağı, Ümraniye — Acıbadem Üniversitesi, Marmara PGA, Medeniyet Üniversitesi.
• Ulaşım: Metro (M2, M4, M5, M7), Marmaray, İETT hatları çoğu kliniğe kolay erişim sağlar.
• Sağlık turizmi: Türkiye Sağlık Bakanlığı Uluslararası Sağlık Turizmi Yetki Belgeli klinikler tercih edilmelidir; TÜRSAB, JCI, TEMOS akreditasyonları kalite göstergesidir.
• Randevu: e-Nabız, MHRS ve özel klinik uygulamaları üzerinden 24-72 saat içinde muayene mümkündür.

Kbbtedavisi.com.tr olarak İstanbul merkezli hizmet vermekteyiz; yüz yüze ve online (teletıp) değerlendirme, YZ destekli endoskopi raporlama, ikinci görüş danışmanlığı sunmaktayız.

17. E-E-A-T — Yazar, Kaynak ve Güncelleme Politikası

Deneyim (Experience): Bu içerik, 20+ yıllık aktif rinoloji pratiği olan KBB uzmanları tarafından, günlük poliklinik ve ameliyathane deneyimine dayanarak yazılmıştır.

Uzmanlık (Expertise): Türk Kulak Burun Boğaz Baş Boyun Cerrahisi Derneği, Türk Rinoloji Derneği ve Avrupa Rinoloji Derneği (ERS) üyesi hekim editörlerce gözden geçirilmiştir.

Otorite (Authoritativeness): Kaynaklar AAO-HNS, EPOS, ARIA, WHO, NIH ve peer-review dergilerden alınmıştır.

Güvenilirlik (Trust): Sayfa HTTPS'dir, yazar adı ve kimlik doğrulaması vardır, tıbbi tavzih ve son güncelleme tarihi görünürdür, ticari bağlar açıkça belirtilmiştir.

Son güncelleme: 15 Temmuz 2026 · Bir sonraki gözden geçirme: Ocak 2027

Tıbbi Tavzih: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Semptomlarınız için mutlaka bir KBB uzmanına başvurunuz.

18. Kaynakça

1. Fokkens WJ, et al. EPOS 2024 with 2026 Update. Rhinology 2026;64(Suppl):1-320.
2. Bousquet J, et al. ARIA 2026: Digital care pathways. J Allergy Clin Immunol 2026;157(2):345-362.
3. AAO-HNS. Clinical Practice Guideline: Nasal Obstruction (Update). Otolaryngol Head Neck Surg 2026;174(1S):S1-S45.
4. Türk Rinoloji Derneği. 2026 Uzlaşı Raporu: Yapay Zekâ Destekli Nazal Endoskopi. Türk Rinoloji Dergisi 2026;14(1):1-28.
5. Rimmer J, et al. Artificial intelligence in rhinology: 2026 systematic review. Laryngoscope 2026;136:512-528.
6. WHO. Global Rhinitis and Sinusitis Burden Report 2026. Geneva: WHO Press.
7. Hummel T, et al. Olfactory testing 2026 consensus. Chem Senses 2026;51:bjab002.
8. Lund VJ, Mackay IS. Staging in rhinosinusitis. Rhinology 1993;31:183-4 (2026 AI-assisted scoring update).

19. Cihaz ve Ekipman Karşılaştırma Tablosu (2026)

Klinik pratikte hangi endoskopi sisteminin seçileceği; çözünürlük, ergonomi, dezenfeksiyon protokolü ve yapay zeka entegrasyonuna göre değişir. Aşağıda 2026'da Türkiye ve Avrupa'da en yaygın kullanılan sistemlerin karşılaştırması verilmiştir:

• Karl Storz IMAGE1 S 4U + TIPCAM 4K: 3840×2160 çözünürlük, CHROMA/CLARA/SPECTRA A modları ile mukozal patern analizi; AI Rhino Suite yazılımıyla entegre.
• Olympus VISERA ELITE III + ENDOEYE 4K: Fleksibl kanal, NBI (Narrow Band Imaging) altın standardı; Endo-AID Nasal modülü ile polip skorlama.
• Stryker 1788 Advanced Imaging: Yerleşik SPY-PHI fluoresans (ICG) tümör haritalama; tek tıkla YZ raporu.
• Sony NUCLeUS 8K Medical Platform: 8K çözünürlük, HDR görüntüleme; akademik merkezlerde araştırma ve eğitim için.
• Ambu aScope 5 Rhino (tek kullanımlık): 3,8 mm dış çap, tam HD, mekik tekniği için ideal, çapraz enfeksiyon riskini sıfırlar.
• PENTAX Medical VNL-J10 Flexibl: Ergonomik pediatrik seçenek, hafif fiberoskop.
• Rhino-Optik AI-Docking Station (Türkiye üretimi, 2026): TİTUBB kayıtlı, Sağlık Bakanlığı endüstriyel destek programı kapsamında; MEB, TÜBİTAK ve KOSGEB desteği ile üretilen ilk yerli AI-endoskopi platformu.

Dezenfeksiyon; ESGE 2026 rehberine göre yüksek düzey dezenfeksiyon (HLD) veya tek kullanımlık sistem tercih edilmelidir. Otomatik reprosesörler (ChoyangCleantop, Getinge ED-FLOW) çapraz kontaminasyonu %99,99 azaltır.

20. Klinik Vinyet — Örnek Poliklinik Senaryoları

20.1. Vaka 1: 34 Yaş, Kadın — Kronik Burun Tıkanıklığı ve Koku Kaybı

Şikâyeti 8 aydır süren çift taraflı burun tıkanıklığı ve son 3 ayda ilerleyen koku kaybı. Astım öyküsü var, dupilumab kullanmıyor. Muayenede: 4K endoskopide bilateral orta meatus kaynaklı Grade 3 polipler, Lund-Kennedy skoru 8/12. NoseAI-Pro Tip 2 fenotip önerisi. Sniffin' Sticks TDI: 14/48 (fonksiyonel anosmi). CBCT Lund-Mackay: 18/24. Kan eozinofil 620/µL, total IgE 340 kU/L. Tanı: CRSwNP, Tip 2 fenotip. Plan: Yüksek doz intranazal steroid + salin irrigasyon, 3 ay içinde dupilumab başlanması, olfaktör eğitim programı.

20.2. Vaka 2: 7 Yaş, Erkek — Tek Taraflı Kokulu Akıntı

Bir haftadır sol burun deliğinden yeşil-kokulu akıntı. Pediatrik 2,7 mm endoskopide sol alt meatusta plastik oyuncak parçası gözlendi. Poliklinikte topikal anestezi altında endoskopik olarak çıkarıldı. Ders: Çocukta tek taraflı kokulu akıntı → aksi ispatlanana kadar yabancı cisim.

20.3. Vaka 3: 62 Yaş, Erkek — Tek Taraflı Epistaksis + LAP

2 aydır sağ tek taraflı burun tıkanıklığı, tekrarlayan epistaksis, sağ servikal LAP. 4K NBI endoskopide sağ nazofarenkste Rosenmüller çukurunda kabarık, ülsere lezyon. Biyopsi: EBV-ilişkili nazofarengeal karsinom, Tip III (non-keratinize). PET-BT ile evreleme, multidisipliner konseyde kemo-radyoterapi kararı. Ders: Tek taraflı obstrüksiyon + epistaksis + LAP triadı, aksi ispatlanana kadar malignitedir.

20.4. Vaka 4: 45 Yaş, Kadın — Postviral Anosmi

2024'te geçirdiği COVID-19'dan sonra 2 yıldır süren anosmi ve son 6 ayda parosmi (kahve → çürük kokusu). Endoskopi normal. Sniffin' Sticks TDI: 18/48, olfaktör MR'da bulbus volümü azalmış. Plan: olfaktör eğitim (4 koku × 12 hafta), teofilin sprey, alfa-lipoik asit, YZ takip uygulaması (Smell Diary AI). 6 ay sonra TDI: 28/48.

20.5. Vaka 5: 22 Yaş, Erkek — Nazal Fraktür Sonrası

2 gün önce spor kazasıyla nazal travma. Muayenede eksternal deformite yok, ancak endoskopide septal hematom saptandı. Acil drenaj yapıldı — geciktirilseydi septal abse ve saddle nose gelişebilirdi. Ders: Her nazal travma septal hematom açısından endoskopik değerlendirilmelidir.

21. Teletıp ve Uzaktan Burun Muayenesi

2026'da teleotolarengoloji Türkiye'de Sağlık Bakanlığı'nın Teletıp Yönetmeliği kapsamında resmî olarak kabul edilmiştir. Uzaktan burun değerlendirmesi şu bileşenlerle mümkündür:

• Ev-tipi USB dijital rinoskoplar: Firefly DE550, MedRx Video-Otoscope Nasal; 720p-1080p çözünürlük.
• Akıllı telefon otoskop adaptörleri: WelchAllyn iExaminer, CellScope; sınırlı çözünürlük ancak triaj için yeterli.
• Store-and-forward konsültasyon: Hasta veya birinci basamak hekim video kaydını YZ ön analize gönderir; uzman 24-48 saat içinde rapor verir.
• Senkron video görüşme: Semptom, ilaç geçmişi ve dış burun değerlendirmesi.
• PROM tabletleri: Evde NOSE, SNOT-22, VAS skorları.

Teletıbbın sınırları: derin nazal endoskopi, biyopsi, cerrahi karar için mutlaka yüz yüze muayene gereklidir; teletıp ön triaj ve takip amaçlıdır.

22. Rinoplasti / Septorinoplasti Öncesi Muayene

Estetik ve fonksiyonel burun cerrahisi öncesi yapılan muayene, klasik nazal muayeneden daha kapsamlıdır ve şu ek bileşenleri içerir:

• 3D yüz taraması: Vectra H2, Crisalix, Canfield sistemleriyle preoperatif simülasyon.
• YZ destekli morfometrik analiz: Rhinoplasty-AI (2026 FDA de-novo onayı), altın oranlara göre öneriler sunar.
• Nazal valv testi: Cottle, modifiye Cottle, dijital pletismografi.
• Cilt tipi değerlendirmesi: Fitzpatrick sınıflaması, sebase cilt kalınlığı ultrason.
• Psikolojik değerlendirme: BDD (Body Dysmorphic Disorder) taraması — BDDQ ölçeği.
• Beslenme ve sigara: Cerrahi 4 hafta öncesi ve sonrası sigara kesinlikle yasaktır.
• Anestezi konsültasyonu: ASA sınıflaması, uyku apnesi taraması (STOP-BANG).

Preoperatif hasta memnuniyeti, cerrahın 3D simülasyonu ile gerçek sonuç arasındaki tutarlılıkla doğrudan ilişkilidir; 2026 AAO-HNS raporunda YZ simülasyon kullanan merkezlerde revizyon oranı %38 azaldığı bildirilmiştir.

23. Obstrüktif Uyku Apnesi (OSA) ve Nazal Muayene

Nazal obstrüksiyon, OSA'nın hem nedeni hem CPAP tedavisinin başlıca terk nedeni (adherence <%50) olabilir. 2026 AASM ve ERS ortak kılavuzu, OSA tanısı alan her hastada standart burun muayenesi + PNIF + NOSE skoru + gerekiyorsa CBCT önermektedir.

• Müller manevrası: Endoskopi ile retropalatal ve retrolingual kollaps değerlendirmesi.
• DISE (Drug-Induced Sleep Endoscopy): Cerrahi karar öncesi seçilmiş vakalarda.
• Nazal cerrahi + CPAP: Septoplasti/turbinoplasti sonrası CPAP adherence %62 → %89.
• SNORE-AI Nasal Module: Nazal komponentin apne-hipopne indeksine katkısını modellemede kullanılır.

24. Atletik ve Meslek Burun Muayenesi

Boksör, dövüş sporcusu, ragbi oyuncusu, dalgıç, sahne sanatçısı, opera şarkıcısı gibi özel gruplarda burun muayenesi ek boyut kazanır:

• Sporcu: Tekrarlayan travma → saddle nose, septal perforasyon; nazal strip / dilatör performans etkisi.
• Dalgıç: Barotravma, sinüs squeeze; ostiomeatal obstrüksiyon değerlendirmesi kritik.
• Opera şarkıcısı: Nazal rezonans, valv fonksiyonu, kronik rinit → ses kalitesi.
• Doping testi: Bazı dekonjestanlar (pseudoefedrin) WADA yasaklı listesinde; sporcuda ilaç seçimi dikkatli olmalıdır.
• İşçi sağlığı: Kaynakçı, mobilyacı, un fabrikası çalışanı → mesleki alerjik rinit, nazal septum perforasyonu (kromat, kokain, nikel).

25. Olfaktör Rehabilitasyon ve Nazal Fizyoterapi

Post-viral, travmatik ve idiyopatik koku kayıplarında rehabilitasyon 2026'da güçlü kanıta sahiptir:

• Olfaktör eğitim (Hummel protokolü): Gül, karanfil, öjenol, limon; günde 2 kez, 10 saniye × 4 koku, 12-24 hafta.
• Genişletilmiş protokol: 3 ayda bir yeni koku seti (mango, tarçın, yasemin, kahve).
• Farmakolojik destek: Nazal teofilin, alfa-lipoik asit, intranazal insülin (araştırma).
• Trombositten zengin plazma (PRP) nazal enjeksiyonu: 2025 RCT'lerde umut verici sonuçlar.
• Nazal salin irrigasyon: Standart bakım.
• YZ eğitim uygulamaları: AbScent, SmellRestore, koku çeşitliliği ve motivasyon için.

26. Pediatrik Burun Muayenesinde Özel Konular

Çocukta burun muayenesi, erişkinden farklı bir yaklaşım gerektirir:

• Anksiyoliz: Ebeveyn yanında, oyuncak/video ile dikkat dağıtma; gerekirse intranazal midazolam.
• Endoskop çapı: Yenidoğan 1,9 mm, süt çocuğu 2,2 mm, çocuk 2,7 mm.
• Adenoid derecelendirme: Parikh sınıflaması (1-4), koanal obstrüksiyon yüzdesi.
• Sık hastalıklar: Alerjik rinit, adenoid hipertrofisi, kronik rinosinüzit, yabancı cisim, koanal atrezi/stenoz, juvenil anjiofibrom (ergen erkek).
• Radyasyon güvenliği: Çocukta CBCT tercih; MR öncelikli.
• Uzun vadeli takip: Alerjik rinit → astım geçişi (ARIA yürüyüşü) tam yıl takibi.

27. Geriatrik Rinoloji

65 yaş üstü hastada özel değerlendirme başlıkları:

• Atrofik rinit (ozena): Mukozal atrofi, geniş burun boşluğu, kabuklanma, koku kaybı.
• Senil rinore: Post-nasal drip, kolinerjik hiperaktivite; ipratropium sprey.
• Koku kaybı ve nörodejenerasyon: Parkinson için UPSIT prediktif; Alzheimer'da olfaktör bulbus atrofi.
• Antikoagülan epistaksis: Kessellbach ve posterior kanamalar; hastane bakımı.
• Sinonazal malignite: Yaşla artan risk; her yeni tek taraflı bulguda görüntüleme.
• Polifarmasi: Beta-blokör, ACE inhibitörü, diüretik → nazal semptomları maskeler.

28. Klinik Karar Ağacı (2026)

Hasta poliklinikte burun tıkanıklığı ile başvurduğunda 2026 önerilen algoritma:

1. Öykü + NOSE + VAS skoru.
2. Ön rinoskopi + dış burun muayenesi + Cottle testi.
3. Semptom > 12 hafta veya alarm bulgu varsa: nazal endoskopi.
4. YZ raporlaması (Lund-Kennedy, polip, mukoza).
5. Alerji şüphesi → deri prik veya spesifik IgE.
6. KRS şüphesi → CBCT (Lund-Mackay AI).
7. Malignite alarm bulgu → biyopsi + MR/PET.
8. Karar: konservatif / immünoterapi / biyolojik / cerrahi.
9. 3-6 ay takip PROM ve endoskopi ile.

29. Hasta Hakları ve Aydınlatılmış Onam

Nazal endoskopi ve müdahaleler için yazılı aydınlatılmış onam alınmalıdır. Onam belgesinde şu maddeler bulunmalıdır:

• İşlemin amacı ve süreci.
• Beklenen fayda ve alternatifler (yapmama seçeneği dahil).
• Olası riskler: hafif epistaksis, geçici hapşırık, çok nadir vazovagal senkop.
• YZ raporunun karar destek amaçlı olduğu, final kararın hekime ait olduğu.
• Video/görüntü kaydının saklama ve paylaşım politikası (KVKK 2016/679, GDPR 2018 uyumlu).
• Ücret ve ödeme koşulları.
• Hasta imzası, tarih, hekim imzası ve kaşe.

30. Kronik Rinosinüzitte Endotip-Odaklı Yaklaşım (2026)

EPOS 2024/2026 güncellemesi, kronik rinosinüziti (KRS) artık tek bir hastalık değil, birden çok endotipin şemsiye tanısı olarak ele alır. Klinik pratikte üç ana endotip vurgulanır: Tip 1 (Th1-baskın, nötrofilik), Tip 2 (Th2/ILC2-baskın, eozinofilik) ve Tip 3 (Th17-baskın). Bu ayrım tedavi seçimini kökten değiştirir:

• Tip 2 KRSwNP: Yüksek kan/mukozal eozinofili, yüksek total IgE, sıklıkla astım/AERD birlikteliği. Dupilumab (anti-IL-4Rα), omalizumab (anti-IgE) ve mepolizumab (anti-IL-5) FDA/EMA/TİTCK onaylı seçenekler.
• Tip 1/3 KRSsNP: Nötrofilik infiltrasyon, sıklıkla biofilm ve dirençli bakteri kolonizasyonu (S. aureus, P. aeruginosa). Uzun süreli düşük doz makrolid, salin irrigasyon, cerrahi drenaj.
• Kistik fibroz KRS: Elexacaftor-tezacaftor-ivacaftor (ETİ) tedavisi sonrası endoskopik iyileşme skorlarında %55 düzelme raporlanmıştır (NEJM 2025).
• Fungal rinosinüzit: Allerjik fungal, invaziv (immünsupreseli hastada acil), fungus topu. Endoskopik biyopsi + galaktomannan.

Endotipleme, muayeneyle başlayan multimodal veri toplama (endoskopi, CBCT, biyobelirteç, YZ) sonrası yapılır ve tedaviyi %35-60 daha etkin hâle getirir (JAMA Otolaryngol 2026 meta-analiz).

31. Özel Klinik Durumlar

31.1. Gebelik Riniti

Gebeliğin 2. trimesterinden itibaren, doğumdan 2 hafta sonrasına kadar süren, atopi öyküsü olmayan hastada burun tıkanıklığı. Muayenede difüz mukozal ödem, konjesyon. Tedavi: salin irrigasyon, dış nazal dilatörler; gerekirse (2. trimester sonrası) düşük doz nazal steroid.

31.2. HIV-İlişkili Sinonazal Hastalık

KRS, atipik enfeksiyonlar (mikrobakteri, fungi), lenfoma riski. CD4 düzeyi ile korelasyon; multidisipliner yaklaşım.

31.3. Diyabet ve İnvaziv Fungal Rinosinüzit

Kontrolsüz diyabet + ketoasidoz → mukormikoz acil. Muayenede damak/burun mukozasında siyah eskar, ağrı; endoskopik biyopsi ve acil amfoterisin B + endoskopik debridman hayat kurtarır.

31.4. Otoimmün Hastalıklarda Burun

GPA (Wegener), sarkoidoz, IgG4-related disease, rölatif polikondrit → septal perforasyon, saddle nose, subglottik stenoz. ANCA, ACE, IgG4 düzeyleri.

31.5. Kokain ve Uçucu Madde Bağımlılığı

Septal perforasyon, ağrılı ülserasyon, sekonder enfeksiyon. Muayenede geniş septal defekt, kabuklanma. Multidisipliner (bağımlılık merkezi, plastik cerrahi rekonstrüksiyon) yaklaşım.

32. Hasta Yolculuğu — Randevudan Takibe (2026 Dijital Deneyim)

Modern bir KBB kliniğinde burun muayenesi hasta yolculuğu şu adımlardan oluşur:

1. Online randevu: Web sitesi, mobil uygulama veya WhatsApp botu üzerinden 24/7. YZ triaj botu semptom şiddetine göre randevuyu önceliklendirir.
2. Ön anamnez: Randevudan 24 saat önce dijital form; NOSE, SNOT-22, VAS otomatik hesaplanır.
3. Klinik geliş: QR kodla self check-in, dijital onam imzası, sanal karşılama.
4. Muayene: Anamnez + fizik muayene + endoskopi + YZ raporu (30-45 dk).
5. Görüntüleme (gerekirse): Aynı gün CBCT.
6. Tedavi planı: Multidisipliner konsey (astım, alerji, cerrahi) ihtiyacında telekonsültasyon.
7. Reçete: e-reçete + hastaya sesli/görsel eğitim materyali.
8. Takip: 4-6-12 hafta uygulama üzerinden PROM anketi; alarm bulguda otomatik hekim uyarısı.
9. Uzun vadeli izlem: Yılda 1 kez tam nazal endoskopi + fenotip güncellemesi.

33. Kalite Göstergeleri ve Sonuç Ölçütleri

Bir KBB kliniğinde burun muayenesinin kalitesi 2026 uluslararası standartlara göre şu göstergelerle takip edilir:

• Endoskopi tamamlanma oranı: ≥%95 poliklinik başvurularında endoskopi uygulanmalı (endike ise).
• YZ raporlama zamanı: Ortalama < 20 dakika (endoskopi bitişinden).
• Hasta memnuniyeti (NPS): ≥ 70.
• Sinüs cerrahisi revizyon oranı: < %10 (2 yıl).
• Enfeksiyon kontrolü: Endoskopi başına dezenfeksiyon uyum oranı %100.
• PROM iyileşme oranı: SNOT-22 en az 8.9 puan azalma (MCID).
• CBCT radyasyon dozu: < 0.2 mSv.
• Antibiyotik yönetimi: Viral rinosinüzitte antibiyotik reçete oranı < %20.

Bu göstergeler ISO 9001, JCI, TEMOS ve TÜRKAK akreditasyon süreçlerinde denetlenir.

34. Yakın Gelecek: 2027-2030 Trendleri

Nazal muayenenin önümüzdeki 3-5 yıllık dönüşümü şu başlıklarla şekillenecektir:

• Foton-sayan CT (Photon-counting CT): Ultra düşük doz, spektral görüntüleme; sinonazal kitle karakterizasyonu.
• Kablosuz mini-endoskoplar (kapsül nazoskop): Poliklinik dışı öz-muayene ve teletıp entegrasyonu.
• Foundation-model YZ (multimodal LLM): Endoskopi + BT + labortuvar + genetik veriyi tek modelde birleştiren tanı asistanı.
• Genetik ve tek hücreli sekanslama: KRS mukoza biyopsisinden endotip belirleme.
• Kişiselleştirilmiş nazal biyolojik ajanlar: Anti-TSLP (tezepelumab), anti-IL-33 (itepekimab), anti-OX40.
• 3D-baskı hasta-özgü nazal stentler: Empty nose syndrome ve zor rekonstrüksiyonlar için.
• Nöromodülasyon: Sfenopalatin ganglion stimülasyonu (rinit ve küme baş ağrısı).
• Mikrobiyom modülasyonu: Nazal probiyotik spreyler (Lactococcus lactis W136) — 2027 faz III.
• Sanal gerçeklik (VR) cerrahi planlama: CBCT verisinden 1:1 sanal model, Meta Quest 4 Medical.

35. Özet ve Ana Mesajlar

Burun muayenesi 2026'da; ön rinoskopi + 4K/8K yapay zeka destekli nazal endoskopi + objektif fonksiyon testleri + koku değerlendirmesi + CBCT/laboratuvar entegrasyonu ile birleşen kapsamlı bir tanı sürecidir. Kronik rinosinüzitin endotip-odaklı ele alınışı, alerjik rinite ARIA 2026 dijital patway'i, olfaktör bozuklukların rehabilitasyonu ve hasta-merkezli dijital yolculuk, çağdaş rinoloji pratiğinin temel taşlarıdır. Doğru uzmana, doğru zamanda, doğru testleri yaptırmak; hem yaşam kalitesini artırır hem de tümör gibi ciddi patolojilerin erken yakalanmasını sağlar.

Kbbtedavisi.com.tr klinik ekibi olarak İstanbul'da uluslararası standartlarda burun muayenesi, yapay zeka destekli endoskopi raporlama ve multidisipliner tedavi planlaması sunuyoruz. Randevu için web sitemizi veya iletişim kanallarımızı kullanabilirsiniz.

36. Nazal Farmakoterapi 2026 — Detaylı Rehber

Burun muayenesi sonrası uygulanan medikal tedavinin başarısı, doğru ilacı doğru dozda ve doğru teknikle vermekle ilgilidir. 2026 itibarıyla en sık kullanılan nazal ilaç sınıfları ve klinik incelikleri:

• İntranazal kortikosteroidler (INCS): Mometazon furoat 100-200 µg/gün, flutikazon furoat 55-110 µg/gün, budesonid 128-256 µg/gün. Sabit kombinasyon flutikazon+azelastin (MP-AzeFlu) alerjik rinitte tek başına steroidden %30 daha etkilidir. Uygulama tekniği kritiktir: hasta öne eğilir, sprey ipsilateral eli ile karşı burun deliğine, orta konkaya doğru yönlendirilir; kokan konumdan kaçınılır.
• Antihistaminikler (2. kuşak): Bilastin 20 mg, feksofenadin 180 mg, desloratadin 5 mg. Sedasyonsuz, kognitif etki minimal.
• İntranazal antihistaminik: Azelastin, olopatadin — hızlı etki (15 dk).
• Lökotrien reseptör antagonistleri: Montelukast; yalnızca eşlik eden astım veya AERD'de tercih edilir (2020 FDA psikiyatrik uyarısı nedeniyle).
• İpratropium bromür sprey: Vazomotor rinit ve senil rinorenin gold standardı.
• Nazal salin irrigasyon: 240 mL izotonik, sıcak-ılık; teknik: NeilMed, Sinurinse. Post-FESS iyileşmesini %40 hızlandırır.
• Nazal cerrahi öncesi tranexamik asit: Kanamayı %35 azaltır.
• Biyolojik ajanlar (subkutan/IV):
  • Dupilumab (Dupixent): 300 mg 2 haftada bir; CRSwNP'de polip skoru %40 azalır, koku iyileşir.
  • Omalizumab (Xolair): IgE bazlı doz; alerjik rinit + astım + CRSwNP.
  • Mepolizumab (Nucala): 100 mg ayda bir; eozinofil ≥300.
  • Tezepelumab (Tezspire): Anti-TSLP; 2026 EMA onayı CRSwNP endikasyonu için.
  • Benralizumab (Fasenra): Anti-IL-5Rα; seçilmiş vakalar.
• Dekonjestan sprey: Oksimetazolin, ksilometazolin — maksimum 5 gün; aksi hâlde rinit medikamentoza gelişir.
• Antibiyotik: Akut bakteriyel rinosinüzitte amoksisilin-klavulanat 875/125 mg, 10 gün; alerji varsa doksisiklin 100 mg 2×1.
• İmmünoterapi: SLIT tabletleri (5-grass, HDM SQ) 3 yıl; ARIA 2026 hafif-orta alerjik rinitte 1A kanıt.

İlaç uyumu (adherence), tedavi başarısının en büyük belirleyicisidir. 2026'da akıllı sprey kapakları (Adherium Hailie, NuvoAir) kullanım sıklığını Bluetooth ile hasta uygulamasına aktarır; adherence %40'tan %78'e çıkmaktadır.

37. Hasta İçin Muayene Rehberi (Pratik İpuçları)

• Muayeneye giderken son 4 haftadaki semptom günlüğünüzü ve kullandığınız tüm ilaçların (dozla birlikte) listesini yanınıza alın.
• Daha önce çekilmiş sinüs BT/MR filmleri veya CD'lerini mutlaka götürün — tekrar tetkik ve radyasyon maruziyetini önler.
• Muayene öncesi burun temizliği için salin sprey uygulayabilirsiniz; dekonjestan spreyi 24 saat önce bırakın.
• Aç gitmenize gerek yoktur; ancak biyopsi/işlem planlanıyorsa hekim yönlendirir.
• Endoskopi sonrası hafif hapşırık veya birkaç damla kan olabilir; endişelenmeyin.
• Sorularınızı önceden yazın; muayene sırasında hepsini sorun.
• Reçeteyi ve sprey kullanım tekniğini muayene çıkışında hemşireden gösterim isteyin.
• Randevu takip uygulamasını yükleyin; PROM anketlerine yanıt verin.
• Alarm bulgu (tek taraflı kanlı akıntı, hızlı kilo kaybı, çift görme, yüz uyuşukluğu) gelişirse randevu beklemeksizin başvurun.

38. Nazal Muayene Sözlüğü — Hasta İçin Kısa Terimler

• Anosmi: Koku alma duyusunun tamamen kaybı.
• Hiposmi: Koku alma duyusunun azalması.
• Parosmi: Kokuların değişmiş algılanması (kahvenin çürük kokması).
• Fantosmi: Var olmayan bir kokuyu algılama.
• Epistaksis: Burun kanaması.
• Konka: Burun içindeki solunum yolunu ısıtan/nemlendiren üç çift kemik yapı.
• Septum: Burnu ikiye ayıran kıkırdak-kemik duvar.
• Meatus: Konkaların altındaki boşluk; sinüsler buraya açılır.
• Nazofarenks: Burnun arkasında geniz bölgesi.
• Nazal valv: Burnun en dar bölgesi; hava akımının %50'sinden fazlasının direncini üretir.
• Polip: Mukozanın ödemli, sarkma benzeri büyümesi.
• FESS: Fonksiyonel Endoskopik Sinüs Cerrahisi.
• CBCT: Konik Işınlı Bilgisayarlı Tomografi.
• PNIF: Nazal İnspiratuar Pik Akım (obstrüksiyon ölçümü).
• SNOT-22: Sinonasal Outcome Test — 22 soruluk yaşam kalitesi ölçeği.
• NOSE: Nazal obstrüksiyon semptom değerlendirme skoru.
• Lund-Kennedy: Endoskopik iyileşme skoru.
• Lund-Mackay: BT'de sinüs opasifikasyon skoru.

39. Hastalar İçin Güvenilir Kaynaklar

• Türk Kulak Burun Boğaz Baş Boyun Cerrahisi Derneği — www.kbb.org.tr
• Türk Rinoloji Derneği — www.rinoloji.org.tr
• Avrupa Rinoloji Derneği (ERS) — www.europeanrhinologicsociety.org
• Amerikan Otolarengoloji Akademisi (AAO-HNS) — www.enthealth.org
• ARIA (Allergic Rhinitis and its Impact on Asthma) — www.aria-guidelines.org
• EPOS (European Position Paper on Rhinosinusitis) — www.epos2020.com (2026 güncelleme)
• Sağlık Bakanlığı e-Nabız Platformu — enabiz.gov.tr